Ρωμανός ὁ ὁσιομάρτυς †16 Φεβρουαρίου

 

Καταγόταν ἀπό τόν ᾿Ασπρόπυργο της Εὐρυτανίας. Πτωχός καί ἀγράμματος ἀλλά εὐσεβής, ἦλθε κάποτε ὡς προσκυνητής εἰς τούς ῾Αγίους Τόπους. ᾿Εκεῖ ἄκουσε διηγήσεις περί τῶν νέων μαρτύρων τῆς πίστεως μας καί γεννήθηκε μέσα του ὁ πόθος τοῦ μαρτυρίου.
᾿Αργότερα πῆγε στήν Θεσσαλονίκη ὅπου ὁμολόγησε μέ παρρησία ἐνώπιον δικαστηρίου τήν πίστη του, γεγονός πού εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα βασανιστήρια φρικτά καί καταδίκη εἰς θάνατον.
Παρευρισκόμενος ἐκεῖ ὁ ἀρχηγός τοῦ τουρκικοῦ στόλου, ζήτησε ἀπ’ τό δικαστή τόν μάρτυρα γιά μόνιμο σκλάβο στήν κωπηλασία τῶν πλοίων. Χριστιανοί ὅμως μέ χρήματα τόν ἐλευθέρωσαν καί τόν ἔστειλαν στό ῞Αγιο ῎Ορος. ῎Ετσι βρέθηκε στά Καυσοκαλύβια κοντά εἰς τόν ὅσιο ᾿Ακάκιο, διακεκριμένο ἀσκητή μοναχό, ὅπου προετοιμάσθηκε μέ προσευχή καί νηστεία γιά τό μαρτύριο.
Μοναχός πλέον ὁ Ρωμανός ἔφυγε γιά τούς ῾Αγίους Τόπους, ἕτοιμος νά δεχθεῖ τό μαρτύριο, ἀντί ὅμως τῶν ῾Αγίων Τόπων, ὁ μάρτυς κατέληξε εἰς τήν Πόλιν, ὅπου μέ τίς διδαχές του προκάλεσε στήν ἀγορά τήν ὀργή τῶν Τούρκων. ῾Οδηγήθηκε τότε στόν βεζίρη.
᾿Επακολούθησε δίκη, βασανιστήρια καί νέα καταδίκη. ῾Οδηγούμενος στό μαρτύριο ἐδίδασκε καί οἱ δήμιοι τοῦ ἀπέκοψαν τή γλώσσα. Τελικῶς ἀγαλλόμενος ἀπεκεφαλίσθη τήν 16η Φεβρουαρίου τοῦ 1694 μ.Χ. 
Τό λείψανό του, παρατυχὼν ἄγγλος πλοίαρχος εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἠγόρασε ἀντί 500 γροσίων καί τό μετέφερε εἰς ᾿Αγγλίαν. ᾿Αξίζει δέ ἐδῶ νά ἀναφερθεῖ ὅτι μαντήλι ἐμβαπτισθέν στό τίμιο αἷμα τοῦ μάρτυρος ἀντί 5 γροσίων, ἀφιερώθηκε ὑπό ἄρχοντος στήν ῾Ιερά Μονή Δοχειαρίου τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους, ὅπου καί φυλάσσεται μέχρι σήμερον.

᾿Απολυτίκια
Εἷς ἦχον γ´ «Μέγαν εὕρατο....»

Σθένει Χάριτος τῆς Παναγίας ῥώμην ὤνησας τὴν πανολβίαν καὶ ῥωμαλέως ἠγωνίσω, Μακάριε·
ὅθεν Χριστὸν ὡς Θεὸν ὡμολόγησας καὶ μαρτυρίῳ τὴν πίστιν ἐτράνωσας, ῾Ρωμανὲ ἔνδοξε, ᾿Ασπροπύργου τὸ σέμνωμα. Σωτῆρα Θεὸν ἱκέτευε δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

Εἰς ἦχον πλ. α´ «Τὸν συνάναρχον λόγον...»

᾿Αθλητῶν καὶ μαρτύρων νέων τὸ καύχημα, ἀσκητῶν καὶ ὁσίων Εὐρυτάνων ἀγλάϊσμα ἀνεδείχθης, ῾Ρωμανέ, τῷ μαρτυρίῳ σου ὅτι ἐδόξασας Χριστὸν ἐν κριτηρίοις ἀσεβῶν τῇ ῥώμῃ τοῦ Παρακλήτου. Καὶ νῦν ὡς μάρτυς πρεσβεύεις ὑπὲρ πιστῶν τῶν εὐφημούντων σε.

Μεγαλυνάρια

῾Ρώμην ἐνεδύσω ἐξ οὐρανοῦ καὶ τῇ πανοπλίᾳ τοῦ Παντάνακτος ᾿Ιησοῦ ἐχθρῶν τὰς μεθοδείας καί τῶν ὑπεναντίων κατῄσχυνας γενναίως, ῾Ρωμανὲ ἔνδοξε.

Τὸ τοῦ ᾿Ασπροπύργου σέβας λαμπρόν, ῾Ρωμανὸν τὸν νέον καὶ ἐν μάρτυσι θαυμαστόν, τὸν πίστει καὶ ἀνδρείᾳ κακίαν ἀναιροῦντα, ἄσμασιν καὶ ὕμνοις τοῦτον τιμήσωμεν.